Thursday, June 21, 2007

Generic and Brand

ဒီ Post ဟာ ၾကားဖူးတာကို ေရးထားတာပါ။ Reference လုပ္ဖို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီ Post မွာ အမွား ပါခဲ့သည္႐ွိေသာ္ တာ၀န္မယူပါဘူး။ ျပင္ေပးရင္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

တေလာက Vaseline အေၾကာင္း ေရးတုန္းက ``Vaseline ဆိုတာ Brand ပါ။´´လို႔ဆိုၿပီး ေကြကာအုတ္ Brand နဲ႔ ဥပမာေပး ေျပာဖူးပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက လမ္းေၾကာင္းေခ်ာ္ သြားမွာ စိုးလို႔ အက်ယ္တ၀င့္ မေရးလိုက္ရပါဘူး။ Generic နဲ႕ Brand ဆိုၿပီး ၂ မ်ိဳး ႐ွိပါတယ္။ ဥပမာ Cola အရည္။ Cola လို႔ ဆိုလိုက္တာနဲ႔ လူတိုင္းက Gas ထည့္ထားတဲ့ (Carbonated) အမည္းေရာင္ အခ်ိဳရည္ကို ေျပးျမင္ၾကတယ္။ Cola ဆိုတာ Generic ပါ။ Coca Cola ႐ွိတယ္၊ Pepsi Cola ႐ွိတယ္၊ ျမန္မာျပည္မွာ Star Cola ဆိုတာ ႐ွိတယ္၊ Andy Cola ဆိုၿပီး မ႐ွိဘူး မေျပာႏိုင္ဘူး ႐ွိလာႏုိင္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ Coca-Cola ကို Coke ဆိုၿပီး Brand တပ္ထားတယ္။

Generic နဲ႕ Brand ကို လူေတြ သိတာ၊ ေခၚရတာ (Refer လုပ္ရတာ) သန္တာ မတူၾကပါဘူး။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ေတာ့ Generic ကို အသံုး (အေခၚ) မ်ားပါတယ္။ Brand က သိပ္ေပါက္သြားရင္္၊ အရမ္း ေအာင္ျမင္သြားရင္ေတာ့ Brand ကို Generic အမွတ္နဲ႔ ေခၚၾကပါတယ္။ ဥပမာ Vaseline(Brand) လိုမ်ိဳး။ ျမန္မာျပည္မွာဆို ေကြကာအုတ္(Brand) လိုမ်ိဳး။ ေနရာ ေဒသေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့လည္း Brand နဲ႔ Generic အသံုး ကြာပါတယ္။

ျမန္မာျပည္က လူေတြက Paracetamol လို႔ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ဖ်ားရင္ ေသာက္တဲ့ ေဆးလို႔ တန္းသိပါတယ္။ Paracetamol ဆိုတာ Generic Name ပါ။ အဲဒီ ေဆးထဲမွာ ပါတဲ့ ဓာတ္ေပါင္း (Molecule) နာမည္ပါ။ ဒီ Molecule ကို Acetaminophen လုိ႔လည္းေခၚပါတယ္။ အေမရိကားက လူေတြကေတာ့ Paracetamol လို႔ဆိုရင္ လူတုိင္း မသိႏိုင္ပါဘူး။ Tylenol လို႔ဆိုလိုက္ရင္ေတာ့ ဖ်ားရင္၊ ေခါင္းကိုက္ရင္ ေသာက္တဲ့ ေဆးလို႔ သိႏိုင္ပါတယ္။ စကၤာပူမွာ၊ Aussie မွာေတာ့ Panadol ေပါ့။

ထပ္ၿပီး ႐ႈပ္လိုက္ဦးမယ္။ ေဆးေလာက (Pharmaceutical / Drug) မွာ Generic ကို ခုနက ေျပာတဲ့ Molecule ဆိုတာနဲ႔ အဓိပၸါယ္တူယူ သံုးပါတယ္။ Panadol ရဲ႕ Generic က Paracetamol ပါ။ ေဆးျပားတစ္ျပား ကိုင္ၿပီး Generic ဘာလဲလို႔ ေမးရင္ ဘာ Molecule နဲ႔ လုပ္ထားတာလဲလို႔ ေမးတာပါ။ ဒါကလည္း Chemist ေတြ Scientist ေတြက ေဆးတစ္ခု စမ္းသပ္ၿပီး ေအာင္ျမင္ရင္ အလြယ္ပဲ Molecule နာမည္ကို ေပးလိုက္လို႔ပါ။ ေနာက္မွ ထုတ္လုပ္တဲ့ သူေတြက နာမည္ လွလွ ဒါမွမဟုတ္ ေခၚရလြယ္တဲ့ နာမည္ ေပးလိုက္တာပါ။ Viagra လိုမ်ိဳးပါ။

Vaseline ကေတာ္ေသးတယ္။ Brand ကေန အစြဲႀကီးစြဲၿပီး Generic ျဖစ္သြားတာ။ ဒီလိုမ်ိဳး ေဆးေလာကမွာ Brand ကေန Generic လံုးလံုးျဖစ္ၿပီး Molecule ပါထပ္ျဖစ္သြားတာ ႐ွိပါေသးတယ္။ Aspirin ပါ။ အကိုက္အခဲ၊ အဖုအေယာင္၊ ေခါင္းကိုက္ ေပ်ာက္ေဆးပါ။ ေသြးက်ဲေဆးပါ။ Aspirin က Brand ပါ။ သူမွာပါတဲ့ Molecule က Acetylsalicylic Acid။ Aspirin က နာမည္ႀကီးလြန္း၊ သံုးလြန္းလို႔ ဒီလို ေဆးေတြကို Aspirin လို႔ပဲ ေခၚၿပီး သူ႔မွာပါတဲ့ Acetylsalicylic Acid ကိုလည္း Aspirin လို႔လည္းေခၚၾကတယ္။ ျမန္မာေဆး တစ္ခ်ိဳ႕မွာ Aspirin ေတြကို အမႈန္႕က်ိတ္ထည့္တယ္ေတာ့ ၾကားဖူးတယ္။

တစ္ခါ ထပ္ၿပီး Generic Drug ဆိုတာ ႐ွိေသးတယ္။ Paracetamol ကို ေဆးျပားလုပ္ၿပီး ဘာတံဆိပ္မွ မတပ္ဘဲ ေရာင္းရင္ Generic Drug ပါ။ အဲဒါကို Panadol လို႔ တံဆိပ္တပ္ေရာင္းရင္ Brand ပါ။ Generic Drug က Brand ထပ္ ေစ်း အၿမဲတမ္း သက္သာပါတယ္။ အေပၚယံ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႐ွင္းပါတယ္။ နာမည္ လွလွတပ္ Packing ေကာင္းေကာင္းထုပ္ထားလို႔ ေစ်းႀကီးတာေပါ့။ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ Generic ပဲျဖစ္ျဖစ္ Brand ပဲျဖစ္ျဖစ္ အာနိသင္ အတူတူပါပဲ။ ဆရာ၀န္ေတြကလည္း မတတ္ႏိုင္တဲ့ သူေတြကို Generic ပဲ ေသာက္ဖို႔ ၫြန္းပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အသည္းေရာင္(B) အတြက္ေဆး Zeffix ဆို GSK (GlaxoSmithKline) က ထုတ္တဲ့ေဆးက တစ္လစာ တစ္ကဒ္ကို ၁ သိန္းေက်ာ္လို႔ India က Generic Drug ေတြကို ဆရာ၀န္ တခ်ိဳ႕က ၫြန္းပါတယ္။ တစ္ကဒ္လံုးမွ ၅၀၀၀ ေလာက္ပဲ ေပးရတာကိုး။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို ေဆးအျပင္းစားေတြက Brand ကေန Generic ကို ေျပာင္းမသံုးသင့္ပါဘူး။ ေဆးခ်ိန္နည္းနည္း ကြာတာနဲ႔ အာနိသင္နဲ႔ ေဘးဆိုးက ကြာသြားလို႔ပါ။ အသည္းေရာင္ဘီေဆးမွာ ပါတဲ့ Generic ျဖစ္တဲ့ Lamivudine က ေဆးခ်ိန္မ်ားသြားရင္ AIDS အတြက္ ေသာက္တဲ့ ေဆးျဖစ္သြားပါတယ္။

အာနိသင္လည္း အတူတူ။ ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ Branded ဆို Branded မွလည္း မဟုတ္ဘူးဆို လူတိုင္းက Generic ပဲ ၀ယ္ေသာက္ၾကေတာ့မွာေပါ။ ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ေဆးေတြက Brand ပဲ ႐ွိပါတယ္။ Generic Drug ထုတ္ခြင့္ မ႐ွိေသးပါဘူး။ Patent ေၾကာင့္ပါ။ ေဆးကုမၸဏီေတြက ေဆးတစ္မ်ိဳး (ထားပါေတာ့ Cancer ေဆး) ထုတ္ဖို႔ Research ေတြ အမ်ားႀကီး လုပ္ရပါတယ္။ ေငြသန္းေပါင္းမ်ားစြာ၊ အခ်ိန္မ်ားစြာ ရင္းရပါတယ္။ သူတို႔က ႐ွာေဖြေတြ႕႐ွိသြားေတာ့ တိတ္တိတ္ေလး ေနၿပီး ေဆးကို ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်လို႔ မရပါဘူး။ ဒီေဆးဟာေတာ့ျဖင့္ ပ်င္းလို႔ မေဆးဘဲ ပစ္ထားတဲ့ ပန္းကန္ေပၚမွာ ေပါက္တဲ့ မိႈကထုတ္တဲ့ေဆးတုိ႔၊ လမ္းေဘးမွာေပါက္ၿပီး အလြယ္ရႏုိင္တဲ့ ျမက္ကို ႀကိတ္ၿပီးလုပ္ထားတာတို႔ ေျပာရပါတယ္။ ဘာ Molecule နဲ႔ လုပ္ထားတာလည္း ေျပာရပါတယ္။ အဲဒီလိုလည္း ေျပာလုိက္ေရာ အားလံုးက အလြယ္ အၫြန္႔ခူးစားၿပီး လုိက္ထုတ္ေတာ့မွာေပါ့။ အဲဒါဆို ဘယ္သူကမွလည္း Hero ႀကီးလုပ္ၿပီး Research လုပ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဆို ဘယ္ေဆးမွလည္း ႐ွာေဖြေတြ႕႐ွိေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ေဆး၀ါးအသစ္ဆိုရင္ Research လုပ္ၿပီး ႐ွာေဖြေတြ႔႐ွိထားတဲ့သူ (ဒါမွမဟုတ္ သူက မူပုိင္ခြင့္ေရာင္း၊ ခြင့္ျပဳထားတဲ့သူ) ကပဲ ႏွစ္အပိုင္းအျခား တစ္ခုအထိ တစ္ဦးတည္း မူပိုင္ ေရာင္းခ်ခြင့္ ျပဳထားရပါတယ္။ သူႀကိဳက္တဲ့ေစ်းနဲ႔ ေစ်းႏႈန္း အေတာ္အတန္ႀကီးႀကီး ေရာင္းခ်ခြင့္႐ွိပါတယ္။ သက္ဆုိင္ရာကေတာ့ ေစာင့္ၾကည္တာေပါ့။ အဲဒီလို ေစ်းႀကီးႀကီးနဲ႔ ေရာင္းခ်လို႔ တေလာက ထုိင္းႏုိင္ငံမွာ ျပႆနာ ျဖစ္တာေပါ။ ဘာေဆးလဲေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ပါဘူး။ AIDS ေဆးလား မသိဘူး။ ေဆးကုမၸဏီေတြက Branded ေဆးေတြကို ေစ်းေလွ်ာ့ မေရာင္းရင္ Generic ေဆးေတြ ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်ခြင့္ ျပဳမယ္လို႔ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြား ကာကြယ္ပုိင္ခြင့္နဲ႔ဆိုလာပါတယ္။ ထိုင္းအစိုးရနဲ႔ ေဆးကုမၸဏီေတြ အၾကား အခုထက္ထိ ၫွိေနၾကတုန္းပါပဲ။

တစ္ႏုိင္ကေန တစ္ႏုိင္ငံသြားလာရင္ ေဆး၀ယ္ခ်င္တဲ့ အခါ Generic ကို သိထားရင္ ပို အဆင္ေျပပါတယ္။ အေမရိကားေရာက္ေရာက္၊ ေအာ္ဇီေရာက္ေရာက္ ေဆးဆိုင္မွာ Paracetamol လို႔ေျပာလိုက္ရင္ သင့္ေတာ္တဲ့ ေဆး ေပးပါလိမ့္မယ္။ ေဆး Packing တုိုင္းမွာလည္း Generic ကို ေဖာ္ျပရေတာ့ သိရဖို႔ မခဲယဥ္းပါဘူး။

တကယ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္က IT သမားပါ။ IT သမားတို႔ ထုံးစံအတုိင္း IT တစ္ခုတည္းသိ႐ံုနဲ႔ မရပ္တည္ႏုိင္ပါဘူး။ Domain Knowledge လို႔ေခၚတဲ့ ကိုယ္ IT Support ေပးမယ့္ (Software ေရးမယ့္) ေလာက အေၾကာင္းသိမွ ရပ္တည္ႏုိင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က ဒီ Domain (Pharmaceutical Domain) ထဲမွာ ၾကာၿပီဆိုေတာ့ ဒီအေၾကာင္းေတြကို သိထားရပါတယ္။ Pharmacist ေတြလိုေတာ့ ဘယ္ Brand က ဘယ္ Generic ပါတယ္ဆိုတာ အလြတ္သိစရာမလိုေပမယ့္ Brand နဲ႔ Generic Concept ေလာက္ကိုေတာ့ သိထားရပါတယ္။ IT သမားမ်ား ဒီစာကို ဖတ္မိခဲ့ေသာ္ .. စကၤာပူမွာ Hot အျဖစ္ဆံုး Pay အမ်ားဆံုး Domain ကေတာ့ Financial Domain ပါ။ စ၀င္၀င္ခ်င္း Financial Domain ကိုေရာက္ေအာင္ လုပ္ပါ။ Domain တစ္ခုထဲမွာ ေနတာ အေကာင္းဆံုးပါ။ တစ္သက္လံုး Programming လုပ္ႏုိင္မွာမွ မဟုတ္တာ။

ဒီ Post ဟာ ၾကားဖူးတာကို ေရးထားတာပါ။ Reference လုပ္ဖို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီ Post မွာ အမွား ပါခဲ့သည္႐ွိေသာ္ တာ၀န္မယူပါဘူး။ ျပင္ေပးရင္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

5 comments:

Yangon-Thu - 6/21/07, 10:01 PM

Andy ေရ.. ဒီပုိ႔စ္ကုိ ဖတ္ရတာ စိတ္၀င္စားဖုိ႔ေကာင္းပါတယ္။ ဗဟုသုတလည္း ရတယ္။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ Financial Domain အေၾကာင္းကုိလည္းေျပာျပေပးပါလား။

imaginary clouds no2 - 6/22/07, 12:58 AM

ေဆးအေၾကာင္း လံုး-------------ဝ မသိတဲ့ က်ေနာ္ အတြက္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ဗဟုသုတရတယ္ ။ ဆက္ေရးပါ ဘိုးေတာ္ ။

Andy Myint - 6/22/07, 1:46 AM
ေက်းဇူးပါ။ Fainancial Domain ကေတာ့ ကိုယ္ မကၽြမ္းက်င္တဲ့ အရာဆိုေတာ့ ေရးျဖစ္မယ္ မထင္ပါဘူး။
လံုး-------------ဝ မသိတာကေန နည္းနည္း သိသြားတယ္ဆိုေတာ့ ေရးရတာ လံုး-------------ဝ တန္ပါတယ္။
kingkaung - 6/23/07, 5:12 PM

ဘာေၾကာင့္ Financial domain ဟာေပးအမ်ားဆုံးလုိ႕ programmer ေတြ အတြက္ တစ္ထစ္ခ် ေျပာႏုိင္ရပါသလဲ...
bank ေတြမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့ programmer ေတြ လခမ်ားမ်ား ရလုိ႕ပါလား...

Andy Myint - 6/24/07, 12:47 PM
ကိုကင္းေကာင္ရဲ႕ အေမးကို ဒီမွာ ျပန္ေျဖထားပါတယ္။

Post a Comment

Many thanks for dropping a comment…

Film